Lýðræði þýðir í sinni einföldustu mynd, staður þar sem lýðurinn, eða fjöldinn, ræður. Við búum við lýðræði á Íslandi, eða því er alla vega haldið fram á hátíðarstundum. Raunveruleikinn er hins vegar ekki svo augljós.

Á allt að fjögurra ára fresti er kosið til Alþingis og virðist sem svo að við það afsali almenningur valdi sínu til að ráða framtíð sinni. Þeir sem kosnir eru fulltrúar almennings virðast þá um leið missa alla tenginu við almenning og þjónusta við sérhagsmunahópa tekur völdin.

Þó almenningur velji einstaklinga á þing til að gæta hagsmuna sinna, þá er almenningur ekki að afsala sér valdi sínu. Almenningur hefur valdið áfram og því verður ekki breytt. Nú er hins vegar kominn tími til að það fari ekki milli mála hvar valdið liggur.

Í hinum nýju hugmyndum sem liggja til Alþingis, þá er æskilegt að valdið verði aftur fært til almennings og honum gert mögulegt að hafa meiri áhrif á afgreiðslu Alþingis. Nokkrar leiðir eru mögulegar til þess og er þjóðaratkvæðagreiðslan ein slíkra leiða.

Það er æskilegt að ákveðinn hópur kjörgengra einstaklinga geti krafist þess að málum verði vísað til þjóðaratkvæðis. Væri æskilegt að í stjórnarskrá væri skráð að t.d. 20% kjörgengra einstaklinga geti kallað eftir þjóðaratkvæði, eða 1/3 hluti þingmanna. Einnig þarf að viðhalda núverandi ákvæði sem gerir forseta mögulegt að vísa ákvörðunum Alþingis til þjóðaratkvæðis.

Þrátt fyrir möguleikann á að fá málum vísað til þjóðaratkvæðis, þá eru aðrar leiðir sem veita beinni og mun fjölbreyttari aðkomu að lagasetningu. Íslenskt samfélag státar sig af því að vera eitt hið tæknivæddasta, en það leiðir til þess að möguleikar aukast enn frekar á aðkomu almennings, eða Alþingi 2.0.

Nú þegar er haldið úti vefnum island.is auk þess sem Alþingi heldur úti mjög góðum vef. Í gegnum þessa tvo vefi yrði sett upp samskiptakerfi þar sem almenningur getur sent inn athugasemdir við lagafrumvörp á umræðustigi og væri hægt að tengja hverri athugsemd tvo hnappa sem aðrir einstaklingar gætu nýtt sér til að lýsa yfir stuðingi eða vanþóknun á athugasemdunum.

Auknir möguleikar á dulkóðun og öryggisfærslum tengdum misnotkun gera alla slíka aðkomu mun auðveldari og áhugaverðari en áður hefur verið.

Einn möguleikinn til viðbótar, er að með þessum hætti gæti almenningur líka lagt til lagafrumvörp og væri það gert með því að einstaklingur legði inn frumvarp sem væri bundið ákveðnum formreglum. Hann myndi síðan mæla með frumvarpinu í texta sem fylgdi með færslunni. Alþingismenn gætu því tekið þessi mál upp teldu þeir að þau væru samfélaginu til góða. Einnig gætu áðurnefndir hnappar virkað þannig að eftir að ákveðinn fjöldi einstaklinga hefur lýst stuðningi eða áhuga á umræddu lagafrumvarpi, þá yrði að taka það fyrir á þingi.

Með þessum möguleika gæti almenningur lagt fyrir vantraust á ríkisstjórn eða þing og yrði að ræða það á vitrænum nótum.

Almenningur hefur til að bera getuna til að ráða örlögum sínum og hann á að fá að gera það.